Myślisz, że każdy pies robi «hau hau»? A jednak, wyrazy dźwiękonaśladowcze różnią się w każdym z języków, co przy pierwszym zetknięciu może być mylące, a nawet nieco śmieszne. Czym jest onomatopeja? To słowo lub wyrażenie, które swoim brzmieniem powinno przekazać sens pewnego zjawiska lub upodobnić się do dźwięku, wydawanego przez przedmioty lub zwierzęta. Przykładowe «hau hau» to onomatopeja, używana w polskim języku do zobrazowania szczekania psa. Nie tylko polski, ale i rosyjski jest niezwykle bogaty w wyrazy dźwiękonaśladowcze, bo tak je również nazywamy. Ciekawe mogą się wydawać zwłaszcza te, różniące się od naszych. Warto zatem porównać kilka z nich.

Domowe ZOO

Jedną z największych grup onomatopei są dźwięki, wydawane przez zwierzęta. Tutaj znajdzie się nieco różnic w obu językach. Wyżej wspomniany pies po rosyjsku zaszczeka gaw gaw (гав гав), za to szczeniak zrobi tiaf tiaf (тяв тяв). Świnka, podobnie jak po polsku będzie chriukać chrium chrium (хрюм хрюм), kot miałczeć miau miau (мяу мяу), a krowa muczeć muu muu (муу муу). Koń różni się troszkę od polskiego, a mianowicie zamiast ihaha po rosyjsku wyda dźwięk igogo (игого).

Choć ptaki w Rosji i Polsce są podobne, to jednak świergoczą w inny sposób. Cirik cirik (чирик чирик) powie ptak ze wschodu. Odpowie mu na to gołąb: guli guli (гули гули). Kogut, wstając rano zaśpiewa kukarieku (кукaреку), a  wrona krakać będzie kar kar (кар кар). Kura, tak samo jak i u nas powie ko ko (ко ко), ale mały kurczaczek odezwie się dźwiękiem pi pi (пи пи). Dokarmiałeś kiedyś kaczki? Odpowiedzą Ci kria kria (кря кря), a gęsi w zmienionej formie naszego gę gę zrobią ga ga (га га).

Trąbienie słonia po rosyjsku rozbrzmiewać będzie jak buu (буу), a polskie syczenie węża sss zamienimy na szszszsz (шшшш). Czy jeż po polsku mówi cokolwiek? Po rosyjsku owszem, prycha fyr fyr (фырь фырь). Niedźwiedź ryczy yyy (ыыы), a delfin pluska się w wodzie pliuch (плюх).  Krokodyl zamknie i otworzy paszczę przy dźwięku klac klac (клац клац), za to kozy w zagrodzie odezwą się mi mi (ми ми). Dziwne? To jeszcze nie wszystko.

Inne wyrazy dźwiękonaśladowcze

Gdy wybucha bomba lub coś z łomotem spada na ziemię po polsku powiemy.. bum! Nasi sąsiedzi zza Buga powiedzieli by jednak bach (бах). Kiedy natomiast coś pęka, wydaje dźwięk krak (крак), podobny nieco do polskiego krach. Dzwonek budzika możemy opisać jako trrr (тррр), a czajnik z wrzącą wodą sapie pych pych (пых пых). 

Każdy z was czasem robi zdjęcia. Co przypomina nam dźwięk fotografowanej klatki? Powiedzielibyśmy prawdopodobnie «cyk». Rosjanie jednak wolą siołk (щелк). Dzwoniący telefon można opisać dryn dryn, jednak tylko u nas. W rosyjskojęzycznej wersji onomatopeja ta przyjmuję formę dzyyń (дзыынь). 

Czy jesteś w stanie wyobrazić sobie, jakie dźwięki wydaje człowiek i jak można je opisać? Onomatopeje oprócz bycia dźwiękami, podobnymi do tych, wydawanych przez zwierzęta mogą również swoim brzmieniem upodabniać się do dźwięków niektórych zjawisk. Mamy tutaj kilka ciekawych przykładów. Słowo śmiać się możemy wyrazić w rosyjskim na dwa sposoby. Oprócz zwykłego tłumaczenia słowa smiejatsa (смеяться) można powiedzieć hihikać (хихикать). Z pewnością drugie z nich jest o wiele bardziej obrazowe i mocniej pobudza wyobraźnię, prawda? Kiedy Rosjanin chce opisać proces jedzenia, może zwyczajnie powiedzieć (lub napisać) niam niam (ням ням). I choć podobne jest one do naszego mniam, którym dajemy do zrozumienia, że danie nam smakuje, po rosyjsku oznacza to raczej sam proces przeżuwania. 

Innymi przykładami mogą posłużyć swistieć (свистеть), czyli świszczeć, bormotać (бормотать), czyli bełkotać czy szeptać (шептать), którego znaczenie nie trzeba tłumaczyć. Wystarczy wypowiedzieć każde z nich, a w głowie od razu pojawi się sam dźwięk. Tak to właśnie w języku działa. Wiele słów zostało stworzone po to, aby dźwięk zlał się ze znaczeniem. Jest to naturalny proces. Robią tak przecież małe dzieci, nie znające jeszcze słów, którymi mogły by opisać niektóre emocje. Dlatego właśnie na skaleczenie maluch powie «ała», a na telefon «halo». Przytoczone wyrazy dźwiękonaśladowcze to tylko kropla w morzu, a ich przyswojenie znacznie ułatwi nie tylko komunikację, ale szczególnie pomoże w zrozumieniu tekstu pisanego.

Autor: Marlena Mastykarz

Artykuł Wyrazy dźwiękonaśladowcze, czyli co robi rosyjski pies pochodzi z serwisu Eduplanner.

ga('send', { hitType: 'event', eventCategory: 'Czytane artykuły', eventAction: 'click', eventLabel: 'https://eduplanner.pl/wyrazy-dzwiekonasladowcze-czyli-co-robi-rosyjski-pies/?utm_source=EduBlogi.pl&utm_medium=EduBlogi.pl&utm_campaign=EduBlogi.plFall Campaign' });Czytaj więcej