Matura ustna z polskiego: jak wygląda egzamin krok po kroku

Egzamin składa się z trzech odcinków czasowych: piętnastu minut na przygotowanie, około dziesięciu minut na dwie wypowiedzi monologowe i około pięciu minut rozmowy z komisją. Zdający losuje numer zestawu zadań, a wynik poznaje jeszcze tego samego dnia. Zasady wiążą nie tylko zdającego: dokument CKE precyzuje również, czego komisji robić nie wolno.

Przebieg egzaminu krok po kroku

Opis pochodzi z informacji o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego, wydawanej przez Centralną Komisję Egzaminacyjną na dany rok szkolny. Korzystaliśmy z wersji obowiązującej w roku szkolnym 2025/2026, punkty 4.2 i 4.5. Stan sprawdziliśmy 25 września 2026 r.

Najpierw czynności wstępne. Zdający okazuje dokument potwierdzający tożsamość i wchodzi do sali w ustalonej kolejności.

Potem losowanie. Zdający losuje numer zestawu zadań i przekazuje go przewodniczącemu zespołu przedmiotowego. Przewodniczący wydaje wydruk zgodny z wylosowanym numerem albo, przy egzaminie z komputerem, umożliwia otwarcie odpowiedniego pliku.

Następnie przygotowanie. Trwa 15 minut, przy czym zdający może wykorzystać krócej. Po tym czasie do sali wchodzi kolejna osoba i losuje swój zestaw, a zdający, który skończył przygotowanie, przechodzi do wypowiedzi.

Na koniec wypowiedzi i rozmowa. Najpierw dwie wypowiedzi monologowe dotyczące wylosowanych zadań, potem rozmowa z zespołem przedmiotowym.

Ile trwa każdy etap

Piętnaście minut na przygotowanie to wartość maksymalna, a nie obowiązkowa.

Wypowiedzi monologowe trwają łącznie około dziesięciu minut i mogą być wygłoszone w dowolnej kolejności, czyli najpierw ta dotycząca zadania pierwszego albo odwrotnie. Zdający może mówić krócej, a dokument dodaje ważne zastrzeżenie: czas wypowiedzi nie może być jedynym i wiążącym kryterium oceny.

Rozmowa z zespołem przedmiotowym trwa około pięciu minut i nie może być przedłużana z powodu krótszej wypowiedzi monologowej. Innymi słowy, oszczędzony czas nie przechodzi na kolejny etap.

Jak działa losowanie zestawów

Zestawy nie są losowane z całej puli. W pojemniku umieszcza się wyłącznie numery przeznaczone na dany dzień i daną godzinę, a grupa zmienia się co godzinę. Kolejne przedziały to numery od 1 do 4, od 5 do 8 i tak dalej, aż do przedziału od 29 do 32.

Praktycznie oznacza to, że osoba zdająca o 12:20 losuje spośród zestawów przewidzianych na przedział między dwunastą a trzynastą, a osoba zdająca o 13:00 spośród kolejnych.

Zespół przedmiotowy może w jednym dniu przeprowadzić egzamin dla nie więcej niż trzydziestu dwóch osób. Egzamin każdego dnia rozpoczyna się nie wcześniej niż o godzinie 9:00 i nie później niż około 16:00, a szczegółowy harmonogram ustala przewodniczący zespołu egzaminacyjnego.

Czego komisja nie może zrobić

To najmniej znana część zasad, a dotyczy bezpośrednio przebiegu egzaminu.

Wypowiedzi monologowych nie wolno przerywać. Wyjątkiem jest sytuacja, w której upłynął przeznaczony na nie czas. Jeżeli pierwsza wypowiedź trwa dłużej niż siedem minut, członek zespołu informuje zdającego o przybliżonym czasie pozostałym do końca.

Rozmowa nie może polegać na odpytywaniu. Dokument mówi wprost o odniesieniu się do jednego do trzech pytań, poleceń lub zagadnień, a nie o serii kilkunastu pytań.

Pytania nie mogą dotyczyć faktograficznych detali z lektury ani omawianych tekstów kultury, jeśli nie wiążą się z problemem określonym w temacie. Koniec z pytaniami o kolor sukni bohaterki.

Co najmniej jedno pytanie musi za to dotyczyć refleksji indywidualnej zdającego, czyli być sformułowane tak, żeby dało się odnieść do zadania z własnej perspektywy i przedstawić własne stanowisko.

Kiedy poznasz wynik

Liczba punktów uzyskanych z części ustnej przekazywana jest zdającemu w dniu przeprowadzenia egzaminu. Ogłoszenie wyników może odbyć się publicznie, ale tylko za zgodą wszystkich zdających w danej grupie. Przed odczytaniem punktacji komisja pyta, kto takiej zgody nie wyraża.

Egzamin może zostać unieważniony, jeżeli zespół stwierdzi niesamodzielne rozwiązywanie zadań albo wniesienie do sali urządzenia telekomunikacyjnego lub przyborów spoza ogłoszonego wykazu. Skutki unieważnienia są poważne, bo zamykają między innymi drogę do terminu poprawkowego, o czym mówi materiał o tym, jak działa matura poprawkowa.

Próg zaliczenia jest taki sam jak w części pisemnej i wynosi 30 procent punktów możliwych do uzyskania. Warunki zdania całego egzaminu zbiera materiał o tym, ile procent trzeba, żeby zdać maturę. Terminy bieżącej sesji podaje z kolei tekst matura 2026.

Najczęstsze błędy

Pierwszy to traktowanie piętnastu minut przygotowania jako czasu obowiązkowego. To maksimum, nie norma.

Drugi to przekonanie, że dłuższa wypowiedź daje wyższą ocenę. Dokument CKE wprost zastrzega, że czas nie może być jedynym i wiążącym kryterium.

Trzeci to liczenie na przedłużenie rozmowy po krótkiej wypowiedzi. Zasady tego zabraniają.

Czwarty to przygotowywanie się pod odpytywanie z treści lektur. Rozmowa ma dotyczyć problemu z tematu, a nie detali fabularnych.

Piąty to sprawdzanie zasad w artykule sprzed kilku lat. Dokument CKE wydawany jest na każdy rok szkolny osobno.

Najczęściej zadawane pytania