Urlop dziekański: co mówi ustawa, a co decyduje regulamin

W ustawie nie znajdziemy pojęcia „urlop dziekański”. Prawo studenta nazywa się tam urlopem od zajęć i wynika z art. 85 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. O warunkach jego przyznania, długości i skutkach decyduje regulamin studiów danej uczelni. Kto chce się dowiedzieć, czy dostanie urlop, powinien więc zajrzeć do własnego regulaminu, zamiast opierać się na cudzym poradniku.

Co gwarantuje ustawa

Podstawą prawną jest ustawa z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jej tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2024 r. poz. 1571. Stan przepisów sprawdziliśmy 24 września 2026 r.

Artykuł 85 ust. 1 zawiera katalog praw studenta. W punkcie 3 wymieniono prawo do usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach, urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów. Na końcu tej listy pojawia się jednak zastrzeżenie:

„na zasadach określonych w regulaminie studiów.”

Podział ról jest zatem prosty. Ustawa przyznaje prawo, a regulamin wyjaśnia, jak student może z niego skorzystać. To dlatego zasady różnią się między uczelniami, choć studenci nieraz odbierają te rozbieżności jako czyjąś złośliwość.

Ustawa wyróżnia dwa rodzaje urlopu od zajęć. Pierwszy oznacza zwykłą przerwę w zajęciach. Drugi pozwala przystępować do weryfikacji efektów uczenia się, a więc podchodzić do zaliczeń i egzaminów podczas urlopu. Regulaminy mogą nazywać je inaczej, lecz samo rozróżnienie pochodzi wprost z ustawy.

Kiedy uczelnia nie może odmówić

Od zasady, zgodnie z którą szczegóły określa regulamin, są dwa wyjątki. Oba wiążą się z rodzicielstwem.

Z art. 85 ust. 2 wynika, że uczelnia nie może odmówić zgody na urlop, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, studentce w ciąży ani studentowi będącemu rodzicem. W tej sytuacji decyzja nie zależy od uznania uczelni.

Artykuł 85 ust. 3 wprowadza przy tym wymóg formalny. Student będący rodzicem musi złożyć wniosek o urlop w okresie 1 roku od dnia urodzenia dziecka. Jeśli zrobi to później, prawo do urlopu na tej podstawie już mu nie przysługuje.

O długości urlopu mówi art. 85 ust. 4. Studentka w ciąży otrzymuje go na okres do dnia urodzenia dziecka, natomiast student będący rodzicem na okres do 1 roku. Jest też rozwiązanie na sytuację, w której urlop kończyłby się w trakcie semestru: można go wówczas przedłużyć do końca tego semestru.

Co regulamin studiów może ustalić inaczej

Artykuł 75 ust. 1 ustawy stanowi, że organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. To właśnie tam trzeba szukać odpowiedzi na kwestie, których ustawa nie reguluje.

Z regulaminu zwykle wynika, ile razy podczas studiów można wziąć urlop, na jakim etapie jest to dopuszczalne, kiedy należy złożyć wniosek i jakie dokumenty trzeba do niego dołączyć. Ten sam dokument wyjaśnia, co stanie się z zaliczeniami zdobytymi przed urlopem oraz czy po powrocie student będzie musiał powtarzać przedmioty.

Regulamin nie powstaje z dnia na dzień. Artykuł 75 ust. 2 nakazuje uchwalić go co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego. Z kolei art. 75 ust. 3 wymaga uzgodnienia dokumentu z samorządem studenckim. Jeżeli w ciągu 3 miesięcy od uchwalenia senat i samorząd nie osiągną porozumienia, regulamin wchodzi w życie na podstawie ponownej uchwały senatu, podjętej większością co najmniej dwóch trzecich głosów jego statutowego składu.

W efekcie regulamin obowiązujący w dniu rozpoczęcia roku jest znany wcześniej i publicznie dostępny. Najczęściej można go znaleźć na stronie uczelni, w zakładce dla studentów albo w Biuletynie Informacji Publicznej.

Czego ustawa nie rozstrzyga

Ustawa nie odpowiada na pytanie, czy urlop przesuwa termin ukończenia studiów. Nie rozstrzyga też, czy student zachowuje wtedy legitymację, czy nadal może otrzymywać świadczenia ani co dzieje się z opłatami za studia niestacjonarne. Odpowiedzi znajdują się w regulaminie i wewnętrznych aktach uczelni.

W ustawie nie pada również słowo „dziekański”. Nazwa utrwaliła się, ponieważ decyzję o urlopie zwykle podejmuje dziekan albo prodziekan, lecz przepisy się nią nie posługują. Podczas szukania informacji na stronie uczelni najlepiej sprawdzić obie nazwy.

Formalności związane ze zmianą uczelni opisuje osobny materiał o tym, jak wygląda przeniesienie na inną uczelnię. Inne uprawnienie wynikające z tego samego artykułu ustawy omawia tekst wyjaśniający, czym jest indywidualna organizacja studiów.

Najczęstsze błędy

Pierwszym błędem jest szukanie w ustawie terminu „urlop dziekański”. Przepisy mówią o urlopie od zajęć.

Kolejny polega na stosowaniu zasad obowiązujących na innej uczelni. Ustawa odsyła do regulaminu, więc każda uczelnia może określić własne warunki.

Łatwo też przeoczyć roczny termin na złożenie wniosku przez studenta będącego rodzicem. Ten termin wynika bezpośrednio z przepisu.

Błędem jest również założenie, że podczas urlopu nigdy nie można zdawać. Ustawa przewiduje urlop, który pozwala przystępować do weryfikacji efektów uczenia się.

Najczęściej zadawane pytania