Astronomia

Zaćmienie Słońca: co to jest i jak powstaje

04.07.2026 Zaktualizowano 17.07.2026 3 min czytania

Zaćmienie Słońca powstaje, gdy Księżyc ustawia się dokładnie między Ziemią a Słońcem i zasłania jego tarczę. Na Ziemię pada wtedy cień Księżyca, a niebo w dzień robi się ciemniejsze. To jedno z najciekawszych zjawisk na niebie.

Jak powstaje zaćmienie Słońca

Do zaćmienia dochodzi, gdy trzy ciała ustawiają się w jednej linii: Słońce, Księżyc i Ziemia, przy czym Księżyc jest w środku. Księżyc zasłania wtedy Słońce, a jego cień pada na powierzchnię Ziemi. Osoby, które znajdą się w tym cieniu, widzą, jak tarcza Słońca stopniowo znika. Zaćmienie Słońca może zajść tylko wtedy, gdy Księżyc jest w fazie nowiu.

Całkowite zaćmienie Słońca z widoczną koroną słoneczną
Fot. Elizabeth Olson / Pexels

Rodzaje zaćmień Słońca

Wyróżniamy trzy główne rodzaje:

  • Całkowite, gdy Księżyc zakrywa całą tarczę Słońca i na chwilę robi się prawie ciemno.
  • Częściowe, gdy Księżyc zasłania tylko część Słońca.
  • Obrączkowe, gdy Księżyc jest za daleko, by zakryć całe Słońce, i wokół jego tarczy zostaje jasny pierścień.

Dlaczego zaćmienia nie zdarzają się co miesiąc

Księżyc okrąża Ziemię mniej więcej raz w miesiącu, więc nów też jest co miesiąc. Mimo to zaćmienia są rzadsze. Dzieje się tak, bo orbita Księżyca jest lekko nachylona względem drogi Ziemi wokół Słońca. Najczęściej Księżyc podczas nowiu mija Słońce trochę wyżej albo niżej, więc jego cień nie pada na Ziemię. Zaćmienie zachodzi tylko wtedy, gdy wszystko ułoży się w jednej linii.

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca

Nigdy nie patrz na Słońce gołym okiem ani przez zwykłe okulary przeciwsłoneczne, bo grozi to uszkodzeniem wzroku. Do obserwacji zaćmienia potrzebne są specjalne okulary z certyfikatem albo filtry przeznaczone do patrzenia na Słońce. Bezpieczny jest też pośredni sposób, na przykład rzucanie obrazu Słońca przez małą dziurkę na kartkę papieru.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jak powstaje zaćmienie Słońca?

Gdy Księżyc ustawia się między Ziemią a Słońcem i zasłania jego tarczę, rzucając cień na Ziemię.

Ile jest rodzajów zaćmień Słońca?

Trzy: całkowite, częściowe i obrączkowe.

Dlaczego zaćmienie Słońca nie zdarza się co miesiąc?

Bo orbita Księżyca jest nachylona i najczęściej jego cień mija Ziemię wyżej albo niżej.

Czy można patrzeć na zaćmienie gołym okiem?

Nie. Trzeba użyć specjalnych okularów z certyfikatem, bo patrzenie na Słońce grozi uszkodzeniem wzroku.

Powiązane artykuły