10 pytań o urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela (art. 73 Karty Nauczyciela)

BLUF

Urlop dla poratowania zdrowia to nieobecność w pracy z prawem do podstawowego wynagrodzenia, przysługująca nauczycielom na podstawie art. 73 Karty Nauczyciela. Może go wziąć tylko nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania lub umowy na czas nieokreślony w pełnym wymiarze, ze stażem co najmniej 7 lat w jednej szkole (lub co najmniej połowy etatu). Łącznie w całej karierze przysługuje maksymalnie 3 lata urlopu, jednorazowo do 1 roku. Wniosek składa się do dyrektora szkoły, który kieruje nauczyciela na badanie lekarza medycyny pracy. Lekarz orzeka, czy stan zdrowia uzasadnia urlop.

1. Kto może wystąpić o urlop dla poratowania zdrowia

Tylko nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony. Zatrudnienie musi być w pełnym wymiarze (lub minimum w połowie etatu w przypadku nauczycieli określonych przepisami). Pracownicy na czas określony, zastępstwa albo umowy zlecenia nie mają prawa do tego urlopu, nawet jeśli pracują w szkole od lat.

Pełna lista uprawnionych obejmuje nauczycieli przedszkoli, szkół podstawowych, szkół ponadpodstawowych, placówek wychowania pozaszkolnego, poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz innych placówek wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela.

2. Jaki staż pracy jest wymagany

Minimum 7 lat pracy w szkole, w pełnym wymiarze. Liczy się staż w danej szkole oraz w innych placówkach oświatowych (jeśli pracujesz krócej w obecnej szkole, ale wcześniej byłeś nauczycielem gdzie indziej, staż się sumuje). 7 lat to próg, którego nie da się obejść.

Dodatkowy warunek: po wykorzystaniu jednego urlopu zdrowotnego trzeba przepracować kolejne 3 lata, zanim będzie można wystąpić o następny. Dotyczy to drugiego i kolejnych urlopów w karierze.

3. Jak długi urlop można dostać

Maksymalnie 1 rok jednorazowo. Lekarz medycyny pracy może wydać orzeczenie na krótszy okres, na przykład 6 albo 9 miesięcy, jeśli uzna, że taki czas wystarczy. Decyzja należy do lekarza, nie do nauczyciela.

W całej karierze zawodowej łączny okres urlopów zdrowotnych nie może przekroczyć 3 lat. To znaczy, że teoretycznie można wziąć urlop trzy razy po rok albo na przykład 6 razy po pół roku.

4. Jakie schorzenia uprawniają do urlopu

Ustawa nie wymienia konkretnych chorób. Decyzja należy do lekarza medycyny pracy, który ocenia, czy stan zdrowia pracownika wymaga przerwy w pracy w celu przeprowadzenia leczenia. Najczęstsze powody to choroby przewlekłe, wypalenie zawodowe, schorzenia kręgosłupa, problemy laryngologiczne (utrata głosu), problemy psychiczne, choroby onkologiczne, rehabilitacja po wypadku.

Sam fakt, że jesteś zmęczony i potrzebujesz wolnego, nie uprawnia do urlopu zdrowotnego. Musi istnieć udokumentowane schorzenie, którego leczenie wymaga przerwy w aktywności zawodowej.

5. Jak wygląda procedura składania wniosku

Procedura ma kilka kroków:

1. Nauczyciel składa wniosek do dyrektora szkoły. Wniosek powinien być pisemny, datowany, ze wskazaniem, że dotyczy urlopu dla poratowania zdrowia w trybie art. 73 Karty Nauczyciela.
2. Dyrektor w terminie maksymalnie 7 dni roboczych wystawia skierowanie do lekarza medycyny pracy.
3. Nauczyciel zgłasza się na badanie. Bada go lekarz, który ma uprawnienia z zakresu medycyny pracy.
4. Lekarz wydaje orzeczenie. Może ono brzmieć “uzasadniony urlop dla poratowania zdrowia” lub “brak wskazań do urlopu”.
5. Dyrektor wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarza. Jeśli orzeczenie pozytywne, dyrektor ma obowiązek udzielić urlopu.

Od decyzji negatywnej można się odwołać. Najpierw do tego samego lekarza o ponowne badanie, potem do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.

6. Czy w trakcie urlopu dostaje się wynagrodzenie

Tak. W trakcie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek za wysługę lat. Nie otrzymuje natomiast dodatków funkcyjnych (na przykład za wychowawstwo), dodatków motywacyjnych ani innych składników wynagrodzenia związanych z pełnieniem obowiązków.

Praktycznie oznacza to spadek wynagrodzenia o około 15-30 procent w porównaniu z normalną pracą, w zależności od dodatków, jakie nauczyciel pobiera.

7. Czy urlop liczy się do stażu pracy

Tak. Okres urlopu dla poratowania zdrowia wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze (urlop wypoczynkowy, nagrody jubileuszowe, staż emerytalny). Wlicza się też do okresu pracy, który warunkuje awans zawodowy.

8. Czy można pracować w trakcie urlopu zdrowotnego

W teorii nie. Urlop dla poratowania zdrowia służy leczeniu, więc nauczyciel nie powinien wykonywać żadnej pracy w tym czasie, ani u tego samego pracodawcy, ani u innego. W praktyce nauczyciele czasem pracują dorywczo (na przykład korepetycje), ale formalnie to naruszenie celu urlopu i może być podstawą do jego cofnięcia.

Praca w innym zawodzie podczas urlopu zdrowotnego również nie jest dozwolona, bo zaprzecza diagnozie lekarskiej, że nauczyciel wymaga przerwy w aktywności zawodowej.

9. Czy można wykorzystać urlop zaraz po podjęciu pracy

Nie. Trzeba mieć co najmniej 7 lat stażu w pełnym wymiarze. Po pierwszych 7 latach pracy można wystąpić o pierwszy urlop zdrowotny. Po jego wykorzystaniu trzeba przepracować kolejne 3 lata, zanim można wystąpić o następny.

W przypadku przerwy w zatrudnieniu (na przykład urlopu wychowawczego albo bezrobocia) staż nie biegnie, ale nie zostaje zerowany. Po wznowieniu pracy staż kontynuuje się od momentu, w którym został przerwany.

10. Co jeśli stan zdrowia wymaga dłuższego leczenia niż rok

Po wykorzystaniu rocznego urlopu zdrowotnego można wystąpić o zasiłek rehabilitacyjny (przez 12 miesięcy, na podstawie orzeczenia ZUS), a w skrajnych przypadkach o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Karta Nauczyciela przewiduje też możliwość przejścia na świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli, którzy ze względu na zdrowie nie mogą kontynuować pracy zawodowej.

Te ścieżki są niezależne od urlopu zdrowotnego, ale często z niego korzystają nauczyciele, dla których roczny urlop okazał się niewystarczający.

FAQ

Źródła i materiały